Boşanma danışmanlığı, ayrılık kararının eşiğinde duran, bu süreci yaşayan ya da boşanmanın ardından yeni bir hayat kurmaya çalışan kişilere psikolojik destek sunar. Boşanma yalnız bir evliliğin bitişi değil; ev düzeninin, ebeveynliğin ve kişinin kendine bakışının da değiştiği bir dönemdir.
Bu sayfada boşanmanın farklı aşamalarında neler yaşanabildiğini, çocukların bu süreçten nasıl etkilendiğini ve görüşmelerde nasıl çalıştığımı anlatıyorum. Hukuki süreçler avukatların alanıdır; benim odağım bu dönemin duygusal ve ilişkisel yüküdür.
Boşanma danışmanlığı nedir, kimler için uygundur?
Boşanma danışmanlığı tek bir aşamaya ait değildir. Henüz karar vermemiş, boşanmayı düşünen eşler için bir netleşme alanıdır. Karar verilmiş çiftler için ayrılığı daha az yıpratıcı yürütmenin, boşanmış kişiler için ise yeni düzene uyum sağlamanın yolunu arar.
Bu desteği eşler birlikte alabileceği gibi, yalnız biri de alabilir. Karşı tarafın katılmak istemediği durumlarda bireysel görüşmeler, kişinin kendi kararını ve duygularını düzenlemesine yardım eder.
Boşanma sürecinde sık yaşanan duygular
Boşanma, ayrılmayı isteyen için de istemeyen için de bir kayıptır. Bu dönemde duyguların gelip gitmesi, bir gün rahatlamış bir gün çökmüş hissetmek oldukça olağandır. Sık dile getirilen duygular şunlardır:
- Yas, boşluk ve geleceğe dair belirsizlik.
- Eski eşe yönelik öfke ya da ona hâlâ bağlı hissetme.
- Çocuklar ve çevre adına suçluluk.
- Başarısızlık ya da utanç duygusu.
- Yalnız kalma korkusu ve kendine güvenin sarsılması.
- Kararın doğru olup olmadığına dair tekrar eden sorular.
Boşanma çocukları nasıl etkiler?
Çocuklar için en zorlayıcı olan çoğu zaman ayrılığın kendisi değil, anne baba arasında süren çatışma ve belirsizliktir. Eşlerin ayrılık sonrasında da çocuk konusunda birlikte hareket edebilmesi, çocuğun bu değişime uyumunu kolaylaştırır.
Çocuğa boşanmayı anne babanın birlikte, yaşına uygun ve sade sözcüklerle anlatması önerilir. Çocuğun bu karardan sorumlu olmadığını açıkça duyması, iki ebeveynini de sevmeye devam edebileceğini bilmesi önemlidir. Bu konuyu ayrıntılı ele aldığım boşanma sürecinde çocuk ve ergen sayfasına bakabilirsiniz.
Çocuklar için kaçınılması gerekenler
Bazı davranışlar çocuğun yükünü farkında olmadan artırır. Bunlardan uzak durmak, çocuğun iki ebeveyniyle de güvenli bir bağ sürdürmesine yardım eder:
- Çocuğu eski eşle ilgili haber taşıyan ya da aracı biri yapmak.
- Çocuğun yanında diğer ebeveyni kötülemek.
- Çocuğu taraf seçmeye zorlamak ya da sırdaş yapmak.
- Görüşme düzenini anlaşmazlıklarda bir baskı aracı olarak kullanmak.
Güvenlik önce gelir
Evlilikte fiziksel, sözel, ekonomik ya da cinsel şiddet varsa, boşanma süreci ortak görüşmelerle değil, şiddete maruz kalan kişinin güvenliğiyle başlar. Böyle durumlarda çift görüşmesi önerilmez; önce bireysel görüşmelerle güvenlik planı ve destek kaynakları konuşulur.
Ayrılık döneminde tehdit, takip ya da şiddet riski artabilir. Kendinizi ya da çocuklarınızı tehlikede hissediyorsanız acil yardım hatlarına başvurmaktan çekinmeyin.
Boşanma danışmanlığında nasıl çalışıyoruz?
Karar aşamasındaki çiftlerle önce ilişkinin nereye geldiğini ve iki tarafın ne istediğini anlamaya çalışıyorum. Ortak görüşmelerde tarafsız kalıyorum; amacım ikinizin de sesinin duyulmasıdır. Kararın sürdürmek mi ayrılmak mı olacağını ben belirlemem, bu karar size aittir.
Ayrılık kararı verilmişse, çocuklara nasıl anlatılacağını ve ebeveynlik düzeninin nasıl yürütüleceğini konuşuyoruz. Boşanma sonrasında ise bireysel görüşmelerde yas, öfke ve yeni hayatın kurulması üzerinde çalışıyoruz. Klinik değerlendirmeye göre bilişsel davranışçı terapi, şema terapi ve gerektiğinde EMDR'den yararlanıyorum.
Ayrılığa karar vermeden önce ilişkiye bir şans daha vermek isteyenler için mutsuz evlilik sayfasındaki çift terapisi çalışması uygun olabilir. Genel çerçeve için çift ve aile terapisi sayfasına bakabilirsiniz.
Boşanma sonrasında gündelik hayatta neler yapılabilir?
Boşanmanın ardından ilk aylar çoğu zaman en zor dönemdir. Bu dönemde kendinize gösterdiğiniz özen, yeni düzene uyumu kolaylaştırır. Şu küçük adımlar birçok kişiye iyi gelir:
- Uyku, beslenme ve hareket gibi temel ihtiyaçlarınızı ihmal etmemek.
- Güvendiğiniz birkaç kişiyle düzenli görüşmek.
- Büyük kararları ilk haftaların duygusal yoğunluğunda vermemek.
- Eski eşle ilgili sosyal medya takibini sınırlamak.
- Kendinize ait, yeni küçük alışkanlıklar edinmek.
Yazan ve inceleyen
Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans mezunu. 2016'dan bu yana yetişkin, ergen, çift ve ailelerle çalışıyor; BDT, Şema Terapi ve EMDR eğitimli. Türk Psikologlar Derneği ve EMDR Derneği üyesi.