Çift ve aile terapisi, ilişkide ya da aile içinde yaşanan sorunları tek bir kişinin meselesi olarak değil, ilişkinin bütünü içinde ele alan bir çalışmadır. Sürekli aynı yerde tıkanan tartışmalar, sarsılan güven, giderek artan sessizlik ya da evde herkesin kendi köşesine çekilmesi bu çalışmanın en sık konularıdır.
Amacım, tarafların birbirini daha iyi anlamasına ve ilişkilerinde daha sağlıklı iletişim yolları geliştirmesine yardımcı olmak. İstanbul Üniversitesi Aile Danışmanlığı Sertifika Programı'nı tamamladım ve çift ve aile terapisi alanında farklı eğitimlere katıldım. Bu sayfada çiftlerle ve ailelerle nasıl çalıştığımı anlatıyorum.
Çift ve aile terapisi nedir?
Bireysel terapide odak kişinin iç dünyasıdır. Çift ve aile terapisinde ise odak, insanların birbiriyle nasıl ilişki kurduğudur: nasıl konuştukları, nasıl tartıştıkları, ihtiyaçlarını nasıl dile getirdikleri ve birbirlerine nasıl tepki verdikleri.
Bir ilişkide sorun çoğu zaman tek bir kişiden kaynaklanmaz. İki kişi ya da aile üyeleri, farkında olmadan birbirini besleyen döngülere girer. Biri uzaklaştıkça öteki üstüne gider, öteki üstüne geldikçe biri daha da uzaklaşır. Terapide bu döngüleri birlikte görünür kılmaya çalışıyoruz.
Çift terapisi evli ya da evli olmayan, birlikte yaşayan ya da ayrı yaşayan her çift için uygundur. Aile terapisinde ise ebeveynler, çocuklar ve gerektiğinde diğer aile üyeleri görüşmelere katılabilir.
Hangi sorunlarda çift ve aile terapisi düşünülebilir?
Çiftlerle ve ailelerle en sık iletişim sorunları ve çatışmalar, güven sorunları ve aldatma, kıskançlık ve duygusal bağımlılık, duygusal uzaklaşma ve kopukluk üzerine çalışıyorum. Sınır sorunları ve aile içi roller, ayrılık ve boşanma süreçleri, çocuk yetiştirme konusundaki anlaşmazlıklar da sık konuştuğumuz başlıklardır.
Güvenin sarsıldığı durumlar için aldatma ve aldatılma sayfası, evlilik dışındaki ilişkilerde yaşanan sorunlar için ilişki danışmanlığı sayfası size daha ayrıntılı bilgi verebilir. Ayrılık kararı verilmiş ya da konuşuluyorsa boşanma danışmanlığı bu süreci daha az yıpratıcı geçirmenize yardımcı olabilir.
Ne zaman destek almalı?
Çiftler çoğu zaman sorunlar iyice büyüdükten sonra terapiye gelir. Oysa erken başlamak, kırgınlıklar birikmeden konuşabilmeyi kolaylaştırır. Aşağıdaki durumlar desteği düşünmek için iyi bir zamandır.
- Aynı konular üzerine tekrar tekrar tartışıyor ve bir yere varamıyorsunuz.
- Konuşmak yerine susmayı ya da birbirinizden kaçmayı tercih ediyorsunuz.
- Aldatma ya da başka bir güven kırılması yaşandı.
- Bebek, taşınma, iş kaybı gibi büyük bir değişim ilişkinizi zorluyor.
- Çocukların yetiştirilmesi konusunda sürekli anlaşmazlık yaşıyorsunuz.
- Ayrılmayı düşünüyorsunuz ama kararınızdan emin değilsiniz.
Çift ve aile terapisinde nasıl çalışıyorum?
Ortak görüşme ve bireysel görüşmeler
Süreç genellikle iki tarafın birlikte katıldığı bir görüşmeyle başlar. Bu görüşmede ilişkinin öyküsünü, sizi terapiye getiren sorunu ve her birinizin beklentisini dinliyorum. Ardından gerekirse her biriyle ayrı ayrı birer görüşme yaparak kişisel bakış açılarını daha yakından anlamaya çalışıyorum.
Sonraki seanslar çoğunlukla ortak yürür. Seanslar 45 dakika sürer; sıklığını ihtiyacınıza göre birlikte belirliyoruz.
Tarafsız bir alan
Terapide kimsenin avukatı değilim. Benim tarafım ilişkinin kendisi ve sizin ortak hedeflerinizdir. Her iki tarafın da duyulduğunu hissetmesi, sürecin işlemesi için temel koşuldur.
Seansta konuşulanlar birbirinize karşı bir koz olarak kullanılmaz. Bireysel görüşmelerde paylaşılanların ortak seansa nasıl taşınacağını da baştan konuşur, açık bir çerçeve belirleriz.
Nelerle çalışıyoruz?
Tartışmalarda neler olduğunu adım adım inceliyor, birbirinizi kırmadan konuşmanın yollarını deniyoruz. İhtiyaçları suçlama yerine istek olarak dile getirmek, dinlediğini hissettirmek ve sınırları açıkça konuşmak üzerinde çalışıyoruz. Gerektiğinde klinik değerlendirmeye göre BDT ve Şema Terapi'den de yararlanıyorum.
Aile terapisi nasıl ilerler?
Aile terapisinde sorun genellikle bir aile üyesinin davranışı üzerinden fark edilir: sürekli öfkelenen bir çocuk, eve uğramayan bir genç ya da kardeşler arasında bitmeyen kavga. Oysa bu davranış çoğu zaman ailenin bütününde olup bitenlerin bir yansımasıdır.
Görüşmelere kimlerin katılacağını ihtiyaca göre birlikte belirliyoruz. Kimi zaman yalnız ebeveynlerle, kimi zaman bütün aileyle çalışıyoruz. Aile içi roller, kurallar, sınırlar ve aile üyelerinin birbirine nasıl seslendiği bu çalışmanın merkezindedir. Ergen bir çocuğunuz varsa ergen psikoterapisi ile aile çalışması birlikte yürüyebilir.
Şiddet varsa önce güvenlik
İlişkide fiziksel, duygusal ya da ekonomik şiddet varsa önceliğimiz güvenliktir. Böyle durumlarda ortak çift görüşmeleri uygun olmayabilir; önce bireysel destek ve güvenlik planı konuşulur. Acil bir tehlike varsa 112'yi arayın.
Evde neler yapabilirsiniz?
- Zor konuları yorgun ya da öfkeli olduğunuz anlarda değil, sakin bir zamanda açın.
- “Sen hep…” yerine “Ben … hissediyorum” diye başlamayı deneyin.
- Tartışma tırmanıyorsa ara verin ve ne zaman devam edeceğinizi kararlaştırın.
- Haftada en az bir kez telefonsuz, yalnız ikinize ait bir zaman ayırın.
- Çocukların yanında birbirinizi eleştirmekten kaçının.
Bu alanda çalışan uzman
Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans mezunu. 2016'dan bu yana yetişkin, ergen, çift ve ailelerle çalışıyor; BDT, Şema Terapi ve EMDR eğitimli. Türk Psikologlar Derneği ve EMDR Derneği üyesi.
