Yetişkin psikoterapisi, hayatın bir döneminde zorlanan, kendini daha iyi anlamak ya da bir şeyleri değiştirmek isteyen yetişkinlerle yürütülen bireysel bir çalışmadır. Kaygı, çökkünlük, takıntılı düşünceler, geçmişten taşınan yaralar ya da ilişkilerde tekrar eden sıkıntılar en sık konuştuğumuz konulardır. Kimi zaman ise ortada adı konmuş bir sorun yoktur; kişi yalnızca bir şeylerin yolunda gitmediğini hisseder.
Her insanın hikâyesi, yaşadıkları ve hayata bakışı farklı. Bu yüzden terapinin de herkes için aynı biçimde ilerlemesi gerektiğini düşünmüyorum. Bu sayfada yetişkinlerle nasıl çalıştığımı, ilk görüşmede neler konuştuğumuzu ve sürecin nasıl şekillendiğini anlatıyorum.
Yetişkin psikoterapisi nedir?
Psikoterapi, eğitimli bir uzmanla düzenli aralıklarla yapılan ve belirli bir amaca yönelen görüşmelerdir. Sıradan bir sohbetten farkı, konuşulanların bir yapı içinde ele alınması ve bilimsel temelli yöntemlerden yararlanılmasıdır. Yetişkin psikoterapisinde odak, kişinin bugünkü yaşamında zorlandığı alanlar ve bu zorlukları sürdüren döngülerdir.
Amacım, kişinin kendisini daha yakından tanımasına, duygularını anlamlandırmasına ve değiştirmek istediği alanlarda yeni yollar bulmasına eşlik etmek. Bu yolculukta tek başına yön gösteren ben değilim; birlikte bakıyor, birlikte karar veriyoruz.
Terapinin ilk koşulu güvenli bir alandır. Danışanlarımın kendilerini rahatça ifade edebildiği, yargılanmadan dinlendiği bir ortam kurmak, kullandığım yöntemlerden önce gelir.
Yetişkinler hangi konularda destek alıyor?
Yetişkinlerle çalışırken en sık karşılaştığım konular kaygı ve panik, depresif belirtiler, obsesif kompulsif bozukluk ve travmatik yaşantılardır. Bunların yanında ilişki sorunları ve duygusal bağımlılık, özgüven ve benlik algısı, duyguları düzenlemekte zorlanma, yas ve kayıp süreçleri de sıkça ele aldığımız başlıklardır.
Sürekli bir huzursuzluk ve bitmeyen endişe hâli yaşıyorsanız kaygı bozukluğu sayfası, aniden gelen yoğun korku nöbetleri yaşıyorsanız panik bozukluk sayfası size fikir verebilir. Bu sayfalar tanı koymak için değil, yaşadıklarınızı anlamlandırmanıza yardımcı olmak için yazıldı.
Aşırı düşünme, zihnin aynı konuların etrafında dönüp durması ve sınır koymakta zorlanmak da çok konuşulan konulardır. Bunlar bir tanı başlığı olmasa da gündelik hayatı ciddi biçimde yorabilir ve terapide üzerinde çalışılabilir.
Ne zaman destek almayı düşünmeli?
Psikoterapiye başlamak için ağır bir sorun yaşıyor olmanız gerekmez. Yine de bazı işaretler, bir uzmanla konuşmanın iyi geleceğini düşündürebilir.
- Kaygı, üzüntü ya da öfke haftalardır sürüyor ve azalmıyor.
- Uyku, iştah ya da enerjinizde belirgin bir değişiklik var.
- İşte, evde ya da ilişkilerinizde eskisi gibi işlev göremiyorsunuz.
- Aynı düşünceler zihninizde dönüp duruyor ve sizi yoruyor.
- Geçmişte yaşadığınız bir olay bugün hâlâ sizi etkiliyor.
- İlişkilerinizde benzer sorunlar tekrar tekrar karşınıza çıkıyor.
Acil bir durum varsa
Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da güvenliğiniz tehlikedeyse randevu beklemeyin. 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun; psikoterapi bu ilk yardımın ardından devam edebilir.
Yetişkin psikoterapisinde nasıl çalışıyorum?
Her sürecin kendine özgü olduğunu düşünüyorum. Yine de çalışmanın genel çerçevesi aşağı yukarı şöyle ilerliyor.
İlk görüşme
İlk görüşmede sizi terapiye getiren nedenleri, beklentilerinizi ve ihtiyaçlarınızı konuşuyoruz. Hazır hissetmediğiniz konuları anlatmak zorunda değilsiniz; güven zamanla oluşur. Görüşmenin sonunda nasıl bir yol izleyebileceğimizi birlikte değerlendiriyoruz.
Kişiye özel yöntem
Psikoterapide eklektik bir yaklaşım benimsiyorum. Klinik değerlendirmeye göre Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), Şema Terapi ve EMDR'den yararlanıyorum. Benim için önemli olan bir ekolü herkese uygulamak değil, kişinin ihtiyacını doğru anlayıp ona uygun yolu seçmek.
BDT, düşünce ve davranış kalıplarını fark edip değiştirmeye odaklanır. Şema Terapi, erken dönemde oluşan ve bugün de tekrar eden kalıplarla çalışır. EMDR ise özellikle zorlayıcı anıların işlenmesinde kullanılan bir yöntemdir.
Seans düzeni
Seanslar 45 dakika sürer. Görüşme sıklığını ihtiyaçlarınıza ve hedeflerinize göre birlikte belirliyor, süreç ilerledikçe yeniden gözden geçiriyoruz. Terapinin ne kadar süreceğini baştan kesin söylemek yerine yol boyunca birlikte değerlendirmeyi tercih ediyorum.
Hekimle iş birliği
Bazı durumlarda ilaç tedavisine ihtiyaç olup olmadığını psikiyatri hekimi değerlendirir. Böyle bir ihtiyaç gördüğümde bunu açıkça konuşuyorum; psikoterapi bu değerlendirmeyle birlikte yürüyebilir.
Terapiden ne beklenebilir?
Psikoterapi her şeyi bir anda değiştiren bir süreç değildir. Çoğu zaman küçük farkındalıklarla başlar: bir duygunun nereden geldiğini görmek, bir tepkiyi önceden fark etmek, kendinize daha anlayışlı davranabilmek.
Zamanla bu farkındalıklar gündelik hayata yansır. Zorlayıcı duygularla baş etmenin yeni yollarını denemek, ilişkilerde sınır koyabilmek ve kararlarınızı daha rahat verebilmek bu yolculuğun olası kazanımlarıdır. Ne kadar yol alınacağı kişiden kişiye değişir; bu yüzden size bir sonuç vaadi değil, düzenli ve özenli bir çalışma sunuyorum.
Görüşmeleri Bakırköy'deki ofisimde yüz yüze ya da online psikoterapi olarak yapabiliriz. Hangisinin size uygun olduğunu ilk temasta konuşabiliriz.
Seanslar arasında neler yapabilirsiniz?
Seanslar arasında yaşadıklarınız da sürecin bir parçasıdır. Aşağıdaki küçük adımlar terapiden aldığınız verimi artırabilir.
- Seanstan sonra aklınızda kalanları birkaç cümleyle not edin.
- Zorlandığınız anlarda ne hissettiğinizi ve ne düşündüğünüzü yazın.
- Uyku, beslenme ve hareket düzeninize özen gösterin.
- Bir sonraki görüşmede konuşmak istediklerinizi önceden düşünün.
- Kendinizi zorlamadan, kendi hızınızda ilerleyin.
Bu alanda çalışan uzman
Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans mezunu. 2016'dan bu yana yetişkin, ergen, çift ve ailelerle çalışıyor; BDT, Şema Terapi ve EMDR eğitimli. Türk Psikologlar Derneği ve EMDR Derneği üyesi.
