Sertleşme güçlüğü, cinsel ilişki için yeterli sertleşmenin sağlanamaması ya da ilişki boyunca sürdürülememesidir. Hemen her erkek hayatının bir döneminde bunu yaşar; yorgunluk, alkol ya da stres tek seferlik bir aksaklığa yol açabilir. Durum tekrarlamaya ve cinselliği kaygıyla doldurmaya başladığında ise değerlendirilmesi gerekir.
Sertleşme güçlüğü çoğu zaman erkeğin kendine bakışını sarsar ve ilişkide sessiz bir gerginlik yaratır. Bu sayfada sorunun bedensel ve psikolojik yönlerini, hekimin rolünü ve cinsel terapi sürecinde neler yaptığımızı anlatıyorum.
Sertleşme güçlüğü nedir?
Sertleşme; damarların, sinirlerin, hormonların ve zihnin birlikte çalıştığı bir süreçtir. Bu zincirin herhangi bir halkasındaki aksama sertleşmeyi etkileyebilir. Bu yüzden sertleşme güçlüğü tek başına bir hastalık adı olmaktan çok, nedeni araştırılması gereken bir belirtidir.
Sorun her zaman aynı biçimde görülmez. Bazı erkekler partnerle birlikteyken zorlanır ama sabahları ya da tek başınayken sertleşme yaşar, bazılarında ise her durumda belirgin bir azalma olur. Bu ayrım, nedenin daha çok bedensel mi yoksa psikolojik mi olduğuna dair ilk ipuçlarını verir.
Hangi işaretler dikkat çekmeli?
Aşağıdaki durumlar tekrarlıyorsa bir değerlendirme yapmak iyi olur. Bu işaretler tek başına bir sonuç anlamına gelmez:
- Sertleşmenin sağlanamaması ya da birleşme sırasında kaybolması
- Ön sevişmede olan sertleşmenin birleşmeye geçerken azalması
- Sorunun yalnız belirli durumlarda ya da belirli bir partnerle yaşanması
- İlişkiden önce yoğun kaygı ve “ya olmazsa” düşüncesi
- Cinsel yakınlıktan kaçınma, bahaneler üretme
- Cinsel istekte azalma
Önce hekim değerlendirmesi
Sertleşme güçlüğünde ilk adım bir üroloji ya da androloji uzmanına başvurmaktır. Damar sağlığı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, hormon düzeyleri, kullanılan ilaçlar, sigara ve alkol sertleşmeyi doğrudan etkileyebilir. Sertleşme güçlüğü bazen başka bir sağlık sorununun ilk işareti olabilir; bu nedenle muayeneyi ertelememek önemlidir.
İlaç tedavisine ihtiyaç olup olmadığını ve hangi tedavinin uygun olduğunu hekim değerlendirir. Tıbbi tedavi uygulandığında bile kaygı ve ilişki etkenleri sürüyorsa psikoterapi süreci tamamlar.
Muayeneyi ertelememek gereken durumlar
Şeker hastalığı, yüksek tansiyon ya da kalp ve damar hastalığı gibi bilinen bir sağlık sorununuz varsa sertleşmedeki değişikliği hekiminizle mutlaka paylaşın. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da yürürken bacaklarda ağrı gibi yakınmalar eşlik ediyorsa da muayeneyi geciktirmeyin. Bu bilgiler damar sağlığınız hakkında önemli ipuçları verebilir.
Psikolojik etkenler ve kaygı döngüsü
Bedensel bir neden olsun ya da olmasın, sertleşme güçlüğü çoğu zaman psikolojik bir yük oluşturur. Bir kez yaşanan aksaklık, sonraki ilişkide “yine olacak mı?” korkusunu doğurur. Korku bedeni alarm hâline geçirir, alarm hâli sertleşmeyi zorlaştırır ve korku haklı çıkmış gibi görünür.
Bu kısır döngü cinsel performans kaygısı olarak da bilinir. Buna iş stresi, depresyon, ilişkideki çözülmemiş sorunlar ve cinsellikle ilgili gerçekçi olmayan beklentiler eklenebilir.
Yaşla birlikte gelen değişiklikler de bu tablonun bir parçası olabilir. Yıllar içinde sertleşmenin daha fazla doğrudan uyarılma gerektirmesi olağandır; bu değişikliği bir başarısızlık olarak yorumlamak ise kaygıyı artırır.
Sertleşme güçlüğünde terapi süreci
İlk görüşmelerde sorunun öyküsünü, hekim değerlendirmesinin sonuçlarını, ilişkinizi ve cinsellikle ilgili beklentilerinizi konuşuyoruz. Amaç, sertleşmeyi zorla sağlamaya çalışmak değil, onu engelleyen kaygıyı ve baskıyı azaltmaktır.
Bu süreçte bilişsel davranışçı terapiden yararlanarak felaket düşüncelerini ve ilişki sırasında kendini izleme alışkanlığını ele alıyoruz. Evde uygulanan, performans hedefi taşımayan dokunma alıştırmalarıyla cinselliği yeniden keşfetmek mümkün olur. Uygun olduğunda partneri de sürece davet ediyorum.
Sertleşme güçlüğü ilişkide uzun süredir konuşulmayan bir konuya dönüştüyse, çift görüşmeleri bu suskunluğu kırmak için iyi bir başlangıç olabilir. Görüşmelerin sıklığını birlikte belirliyoruz ve süreyi baştan kesin söylemiyorum.
Partnerler için öneriler
Sertleşme güçlüğü yaşayan bir erkeğin partneri çoğu zaman kendini suçlar ya da artık çekici bulunmadığını düşünür. Oysa sorun büyük ölçüde kaygıyla ilgilidir ve partnerin tutumu süreci belirgin biçimde kolaylaştırabilir.
- Sorunu kişisel bir reddediliş olarak yorumlamamak
- Yakınlığı birleşmeyle sınırlamamak
- Konuyu yatakta değil, sakin bir zamanda konuşmak
- Hekim ve terapi sürecine destek olmak
- Çözümü yalnız erkeğin sorumluluğu olarak görmemek
Yazan ve inceleyen
Üsküdar Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans mezunu. 2016'dan bu yana yetişkin, ergen, çift ve ailelerle çalışıyor; BDT, Şema Terapi ve EMDR eğitimli. Türk Psikologlar Derneği ve EMDR Derneği üyesi.